ExamReady
Alle artikelen
Voorrang 25 oktober 2026 8 min

Voorrangsregels in Nederland: zo onthoud je ze voor je theorie-examen

Leer alle voorrangsregels voor het CBR theorie-examen 2026. Van rechts heeft voorrang tot haaientanden en trams: met ons stappenplan vergroot je je slaagkans flink.

Het onderdeel voorrang is misschien wel het belangrijkste én meest uitdagende onderdeel van het CBR auto theorie-examen. In de praktijk kom je elke minuut situaties tegen waarin je moet beslissen wie er eerst mag. Op het examen wordt van je verwacht dat je deze situaties binnen enkele seconden foutloos beoordeelt. Het theorie-examen bestaat uit 50 gescoorde vragen en 2 testvragen. Om te slagen voor het onderdeel 'Kennis' en 'Inzicht' moet je minstens 44 van de 50 vragen goed hebben binnen de totale examentijd van 30 minuten. Omdat voorrangsfouten in het echte verkeer direct tot ongevallen leiden, weegt het CBR hier zwaar aan. In dit artikel leggen we de regels haarscherp uit, zodat jij met zelfvertrouwen het examencentrum binnenstapt.

De basis: Gelijkwaardige kruispunten en rechts heeft voorrang

De meest fundamentele regel in het Nederlandse verkeer is simpel: op een gelijkwaardig kruispunt hebben bestuurders van rechts voorrang. Een gelijkwaardig kruispunt herken je aan het ontbreken van verkeerslichten, voorrangsborden of wegmarkeringen zoals haaientanden. Let op: deze regel geldt alleen voor bestuurders. Onder bestuurders vallen niet alleen automobilisten, maar ook fietsers, bromfietsers, ruiters en bestuurders van een bespannen wagen. Voetgangers zijn geen bestuurders en moeten op een gelijkwaardig kruispunt dus in principe wachten, tenzij er een andere regel van toepassing is.

Er is echter één belangrijke uitzondering op de 'rechts gaat voor' regel: bestuurders op een onverharde weg moeten altijd voorrang verlenen aan bestuurders op een verharde weg, ongeacht of ze van links of rechts komen. Een zandpad is dus altijd ondergeschikt aan een geasfalteerde weg. Op het examen zie je vaak afbeeldingen waarbij een fietser van rechts komt op een gelijkwaardig kruispunt. Onthoud goed: ook de fietser van rechts heeft in deze situatie voorrang op jouw auto.

Voorrangsborden (B1 t/m B7) en markeringen

Als een kruispunt niet gelijkwaardig is, wordt de voorrang geregeld door borden of tekens op het wegdek. De meest voorkomende borden zijn:

  • Bord B1 (Voorrangsweg): Een geel ruitvormig bord. Je rijdt op een weg waar je bij alle zijstromen voorrang hebt, totdat je bord B2 (einde voorrangsweg) tegenkomt.
  • Bord B3, B4, B5 (Voorrangskruispunt): Deze borden geven aan dat je op de eerstvolgende kruising voorrang hebt. De dikke strep geeft jouw weg aan, de dunne streep de weg die voorrang moet verlenen.
  • Bord B6 (Verleen voorrang): De bekende omgekeerde driehoek. Je moet voorrang verlenen aan alle bestuurders op de kruisende weg.
  • Bord B7 (Stopbord): Je bent verplicht volledig tot stilstand te komen bij de stopstreep en voorrang te verlenen aan alle bestuurders op de kruisende weg.

Naast borden zijn er de 'haaientanden'. Deze witte driehoeken op het wegdek hebben dezelfde betekenis als bord B6: verleen voorrang aan bestuurders op de kruisende weg. Belangrijk voor je examen: haaientanden gelden alleen voor bestuurders. Voetgangers die oversteken op een kruispunt met haaientanden hebben dus geen voorrang op basis van die markering, tenzij ze op een zebrapad lopen.

Rechtdoor op dezelfde weg gaat voor

Een gouden regel die je moet dromen voor het CBR-examen is: 'rechtdoor op dezelfde weg gaat voor'. Deze regel wordt toegepast wanneer twee weggebruikers elkaar naderen en één van hen wil afslaan, terwijl de ander rechtdoor blijft gaan op dezelfde weg.

Dit geldt voor:

  • Bestuurders ten opzichte van andere bestuurders.
  • Bestuurders ten opzichte van voetgangers.

Stel: je wilt met de auto rechtsaf slaan en een voetganger loopt naast je op de stoep en wil rechtdoor oversteken bij diezelfde zijstraat. Omdat de voetganger rechtdoor gaat op dezelfde weg als jij (de weg waar je nu nog op rijdt), moet je de voetganger voor laten gaan. Dit geldt ook voor fietsers die naast je rijden in dezelfde richting. Bij een kruispunt waar jij linksaf wilt slaan en een tegemoetkomende auto rechtdoor gaat, geldt ook: de tegenligger gaat voor. Hij gaat immers rechtdoor op dezelfde weg.

Korte bocht gaat voor lange bocht

Wanneer twee bestuurders uit tegenovergestelde richtingen komen en beiden in dezelfde straat willen afslaan, kijken we naar de 'bocht'. De regel is simpel: de korte bocht gaat voor de lange bocht.

In de praktijk betekent dit dat degene die rechtsaf slaat (de korte bocht) voorrang heeft op degene die linksaf slaat (de lange bocht). Op het CBR-examen zie je vaak een situatie waarbij jij linksaf wilt en een tegenligger rechtsaf. In dat geval moet jij wachten. Let wel op: deze regel geldt alleen als beide bestuurders zich op dezelfde weg bevinden. Als de een van een zijweg komt en de ander van de hoofdweg, bepalen de borden of de 'rechts heeft voorrang' regel de volgorde.

De uitzonderingspositie van de tram

De tram is een bijzonder voertuig in de Nederlandse verkeerswetgeving. De basisregel is: trams hebben op een gelijkwaardig kruispunt altijd voorrang, óók als ze van links komen of als ze afslaan terwijl jij rechtdoor gaat. Dit is een veelgemaakte fout op het examen.

Er zijn echter twee situaties waarin de tram géén voorrang heeft:

  1. Wanneer de tram voorrangsborden of haaientanden tegenkomt die aangeven dat hij voorrang moet verlenen.
  2. Wanneer de tram een zebrapad nadert waar een voetganger oversteekt. Voetgangers hebben op een zebrapad altijd voorrang, ook op een tram.

Buiten deze twee situaties om is de tram 'de baas' op het kruispunt. Zie je een tram op een gelijkwaardige kruising? Laat hem altijd voorgaan, ongeacht de richting waar hij vandaan komt.

Uitritconstructies en bijzondere manoeuvres

Niet elke plek waar je de weg oprijdt is een kruispunt. Soms verlaat je een uitrit of rijd je over een uitritconstructie (te herkennen aan de doorlopende stoep en vaak een verhoging). Bij het verlaten van een uitrit, of het inrijden van een inrit, verricht je een 'bijzondere manoeuvre'.

De regel bij een uitrit is: je moet álle verkeer voor laten gaan. Dit is de enige situatie waarin bestuurders ook voetgangers voorrang moeten verlenen, simpelweg omdat de uitritconstructie de hiërarchie bepaalt. Hetzelfde geldt voor andere bijzondere manoeuvres, zoals:

  • Wegrijden uit parkeerstand.
  • Achteruitrijden.
  • Keeren.
  • Invoegen en uitvoegen.

Bij uitvoegstroken op de snelweg geldt dat je pas snelheid mag minderen zodra je op de uitvoegstrook rijdt. Bij het invoegen moet je het verkeer op de doorgaande rijbaan ongehinderd laten passeren. Voorrang is hier niet 'krijgen', maar 'verlenen'.

Voorrangsvoertuigen en militaire colonnes

In het verkeer kom je soms situaties tegen die alle normale regels overrulen. Dit zijn de zogenaamde voorrangsvoertuigen. Een voertuig is pas een officieel voorrangsvoertuig als het zowel optische signalen (blauw zwaailicht) als geluidssignalen (sirene) voert. Een ambulance met alleen zwaailichten is formeel geen voorrangsvoertuig, al wordt er in de praktijk vaak wel ruimte gemaakt.

Daarnaast heb je te maken met een militaire colonne. De regels hiervoor zijn specifiek:

  1. Het eerste voertuig van de colonne moet zich aan de normale voorrangsregels houden.
  2. Zodra het eerste voertuig gepasseerd is, mag de rest van de colonne (herkenbaar aan de vlaggen en blauwe/groene lampen) niet meer doorsneden worden.
  3. Dit geldt zelfs bij verkeerslichten: als het eerste voertuig door groen reed en het licht springt op rood, mag de rest van de colonne toch doorrijden.

Let op: bij een uitvaartstoet gelden soortgelijke regels op gelijkwaardige kruispunten. Een rij auto's met speciale vlaggen mag je op een gelijkwaardig kruispunt niet doorsnijden.

Stappenplan voor de 'wie gaat voor' vraag

Om op het CBR-examen snel de juiste beslissing te nemen, kun je dit stappenplan gebruiken voor elke voorrangsvraag:

  1. Is er een politieagent of verkeersregelaar? Volg altijd de aanwijzingen op, die gaan boven alles.
  2. Zijn er verkeerslichten? Zo ja, volg de lichten. Let bij groen licht nog wel op afslaand verkeer (rechtdoor op dezelfde weg).
  3. Zijn er voorrangsborden of haaientanden? Bepaal wie op de voorrangsweg rijdt en wie moet verlenen.
  4. Is het een gelijkwaardig kruispunt? Rechts heeft voorrang. Let op de uitzondering voor trams en onverharde wegen.
  5. Passen we de 'rechtdoor gaat voor' regel toe? Kijk of er iemand afslaat en of er weggebruikers (inclusief voetgangers) rechtdoor gaan op dezelfde weg.
  6. Korte bocht vs. Lange bocht? Als twee bestuurders tegenover elkaar staan en in dezelfde straat willen afslaan.

Door dit rijtje systematisch af te lopen in je hoofd, voorkom je dat je belangrijke details mist. Oefen dit stappenplan bij elke oefenvraag totdat het een automatisme wordt.

Veelgestelde vragen

Vraag: Heeft een fietser van rechts voorrang op een auto? Ja, op een gelijkwaardig kruispunt worden fietsers beschouwd als bestuurders. Daarom hebben zij, net als auto's en motorfietsers, gewoon voorrang als ze van rechts komen.

Vraag: Moet ik voorrang verlenen aan een voetganger die bij een kruispunt wil oversteken? Dat hangt van de situatie af. Als de voetganger rechtdoor gaat op dezelfde weg als jij (terwijl jij afslaat), dan moet je de voetganger voor laten gaan. Staat de voetganger op een kruisende weg te wachten? Dan hoef je alleen voorrang te verlenen als er een zebrapad is of als jij uit een uitrit komt.

Vraag: Wat moet ik doen als een tram van links komt op een gelijkwaardig kruispunt? Op een gelijkwaardig kruispunt heeft een tram altijd voorrang, ook als hij van links komt. Je moet de tram dus voor laten gaan voordat je zelf je weg vervolgt.

Oefen direct

De theorie over voorrangsregels begrijpen is stap één, maar het herkennen van de situaties onder tijdsdruk is de echte uitdaging. De 30 minuten die je krijgt voor het CBR-examen vliegen voorbij. Zorg dat je niet alleen de regels uit je hoofd leert, maar ze ook leert toepassen in gesimuleerde examensituaties. Start vandaag nog met het oefenen van realistische voorrangsvragen en vergroot je kans om in één keer te slagen op ExamReady.

Nu in de praktijk
Gratis CBR oefenexamen met uitleg bij elke fout.

Lees ook